سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی                 

بیست و چوار ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌سه‌ره‌تاکانی هاتنه‌ سه‌رکاری رژێمی کۆماری ئیسلامی له‌ئێرانداو ده‌ستپێکردنی درێژترین شه‌ڕی سه‌ده‌ له‌نێوان ئێران و ئێراقدا که‌ شتێک نه‌بوو جگه‌ له‌پاوانخوازی دوو لایه‌نه‌و هیچ ئاکامێکیشی نه‌بوو جگه‌ له‌پاوانخوازی دوو لایه‌نه‌ و هیچ ئاکامێکیشی به‌دواوه‌ نه‌بوو، خه‌ڵکانێک بوونه‌ قوربانی که‌ ئێستاش چیرۆکی ڕه‌شیان کۆتایی پێ نه‌هاتووه‌. له‌ڕاستیدا ده‌توانرێ بگوترێ ئه‌وه‌ی له‌هه‌ر که‌س و هه‌ر لایه‌نێک زیاتر تووشی ده‌ردیسه‌ری بوو و هه‌نووکه‌ش ئاراسته‌که‌ی دیاری نه‌کراوه‌، ئه‌م خه‌ڵکه‌ بوون. واته‌ په‌نابه‌رانی ئۆردوگای ئه‌ڵتاش که‌ هێشتاش به‌ده‌یان بنه‌ماڵه‌ی لێ ماوه‌. ئه‌وانه‌ی بوونه‌ قوربانی سیاسه‌ته‌ دزێوه‌کانی هه‌ر دوو دیکتاتۆری تاران و به‌غدا.

گه‌لانی ئێران به‌گشتی و گه‌لی کورد به‌تایبه‌تی دوای خه‌باتێکی شێلگیرانه‌ له‌دژی رژێمی شا و رووبه‌ڕووبونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ زوڵمی نه‌ته‌وه‌یی و سیاسی، چاوه‌ڕێ بوون که‌ له‌ژێر سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامی دا بگه‌نه‌ مافه‌ نه‌ته‌وه‌یی، سیاسی و مرۆییه‌کانیان. مخابن ئاکامی ئه‌و هه‌موو له‌خۆبوردویی و خه‌باته‌ شتێک نه‌بوو جگه‌ له‌ په‌نابردنه‌ به‌ر داوێنی دیکتاتۆرێکی تر که‌ ئه‌گه‌ر له‌و خه‌راپتر نه‌بێ، ئه‌وا هیچی که‌م نه‌بوو. ئه‌و خه‌ڵکه‌ له‌خه‌راپترین هه‌لومه‌رج و له‌جه‌نگه‌ی شه‌ڕ و ئاگربارانی دوو لایه‌نه‌ی شه‌ڕ ناچار بوون ده‌ست له‌خاکی باب و باپیران هه‌ڵگرن و له‌ئاکامی ئه‌م کۆچبه‌رییه‌دا، دیکتاتۆری ئێراق ڕه‌وانه‌ی ئۆردوگاکانی مه‌رگی کردن و به‌هه‌ر شێوازێک به‌کاری هێنان. له‌ئه‌نجامی ئه‌م رێگه‌ ڕه‌ش و نادیاره‌دا له‌ئۆردوگای ئه‌لتاش هه‌ڵکه‌وتوو له‌رۆژئاوای ئێراق جێگیریان کردن. ئه‌ڵتاش ئۆردوگای مه‌رگ و نه‌مان بوو. شاهیدیش ئه‌و گۆڕستانانه‌ن که‌ له‌ئۆردوگادا هه‌ن. ژماره‌ی مردووان دوو ئه‌وه‌نده‌ی زیندوانه‌. واته‌ ئه‌و گۆڕه‌ به‌کۆمه‌ڵانه‌ی که‌ مرۆڤه‌کان له‌ڕووی ناچاری به‌ده‌ستی خۆیان هه‌ڵیان که‌ندووه‌و ئازیزانی خۆیان تێدا به‌خاک سپاردوه‌.

هه‌رچی مرۆڤی زیندووشه‌، له‌ڕوانگه‌ی جه‌سته‌ییه‌وه‌ گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه‌، ئیتر سیماکان، سیمای کوێستانه‌کانی کوردستان نین. سیمای ڕه‌ش و سوتاوی سه‌حرای عه‌ره‌بستان له‌گه‌ڵ سیمای داوێنی دڵڕفێنی به‌مۆو داڵاهۆ جێگورکێیان کردوه‌. منداڵانی ئێره‌ ناتوانن لێڕه‌واره‌ چڕوپڕه‌کانی به‌مۆو داڵاهۆ، ده‌شتی سه‌رسه‌وزو بۆنخۆشی سه‌رپێل و پێده‌شتی زه‌هاو له‌خه‌یاڵیاندا بگونجێنن. ئه‌م خه‌ڵکه‌ 25 ساڵه‌ سروه‌ی نه‌رم و فێنکی به‌ره‌به‌یان و ئێوارانی وڵاتی دایکیان نه‌دیتوه‌. له‌ڕوانگه‌ی فه‌رهه‌نگییه‌وه‌ 25 ساڵه‌ له‌و په‌ڕی هه‌ژاری دان. ئه‌گه‌ر چاوێک به‌ نه‌ققاشی منداڵه‌کانیاندا بخشێنین، دیمه‌نی ژیانێکی ئینسانیمان به‌رچاو ناکه‌وێ، هێنده‌ ئه‌و سه‌حرایه‌ له‌نیگایاندا نه‌خشی به‌ستووه‌ که‌ له‌نه‌ققاشیه‌کانیاندا ڕه‌نگی سه‌وز، سوور، زه‌رد، شین و مۆر نابینی، هه‌ر ڕه‌نگی ڕه‌ش و سپییه‌ خۆی ده‌نوێنێ.

لاوان و مێرمنداڵانی ئۆردوگا له‌شوێنی خوێندن له‌گوونده‌کانی جزیره‌و شه‌قامه‌کانی رۆمادی خه‌ریکی کاری قورس و تاقه‌ت پڕوکێنن. هه‌ر رۆژ ده‌نگی حه‌زینی مه‌لای مزگه‌وتمان دێته‌ به‌ر گوێ که‌ هه‌واڵی مردنی ژن یان مناڵ یان لاوێک بڵاو ده‌کاته‌وه‌و بانگهێشتی خه‌ڵک ده‌کات ڕوه‌و گۆڕستان بچن.

له‌ماوه‌ی ئه‌م بیست و پێنج ساڵه‌دا هیچ که‌س وه‌ک ئه‌ڵتاشییه‌ک خۆی ناناسێت. که‌سێ نه‌یده‌زانی له‌م به‌ری فورات و له‌نێو سه‌حرای سووتێنه‌ردا خه‌ڵکانێک هه‌ن که‌ له‌به‌ر زوڵم و زۆری ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران په‌نایان بردۆته‌ به‌ر ئاگر، له‌م ماوه‌یه‌دا کێشه‌ی ئه‌وانیان سه‌رپۆش کرد، به‌شێوه‌یه‌ک کۆڕو کۆمه‌ڵه‌ مافخواز و ناونه‌ته‌وه‌ییه‌کان نه‌توانن پێوه‌ی خه‌ریک بن. ئه‌وانیان وه‌ک نه‌ته‌وه‌یه‌کی برسی به‌خه‌ڵکی ناساند. له‌کاتێکدا که‌ کێشه‌ی خه‌ڵک، کێشه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی و سیاسییه‌. ئه‌م خه‌ڵکه‌ له‌به‌ر زوڵم و زه‌خت و زۆری حکومه‌ت په‌ڕیوه‌ی ئه‌م دیوه‌ بوون. زۆر رێکخراوو دام و ده‌زگا له‌ژێر ناوی هاوکاریی مرۆیی بۆ ئامانجه‌ بازرگانییه‌کانیان به‌کاریان هێناون. دانیشتوانی ئۆردوگا خۆیان له‌سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ن و پێداگری له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ مه‌سه‌له‌که‌یان به‌ر له‌وه‌ی مه‌سه‌له‌یه‌کی ئینسانی بێ، مه‌سه‌له‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی و سیاسییه‌. هه‌ر رێکخراوو لایه‌نێک که‌ خوازیاری هاوکاریکردنه‌، پێویسته‌ به‌م شێوه‌یه‌ هه‌ڵسوکه‌وتیان له‌گه‌ڵ بکات. ئه‌وان سواڵکه‌رو چاو له‌ده‌ستی دیکتاتۆرو رێکخراوو کۆمه‌ڵگا مرۆڤدۆسته‌کان نین، به‌ڵکو له‌و مافانه‌ بێبه‌ش کراون که‌ مافی نه‌ته‌وه‌یی و سیاسی خۆیان بووه‌. پێویسته‌ کۆماری ئیسلامی ئێران له‌سه‌رجه‌م ئه‌و ڕووداوانه‌دا وه‌ک تاوانباری پله‌ یه‌ک بناسرێت و رێکخراوی نێونه‌ته‌وه‌یی و کۆمه‌ڵه‌کانی مافی مرۆڤ و لایه‌نه‌ کوردییه‌کان له‌م پێناوه‌دا هه‌وڵ بده‌ن که‌ پێداویستییه‌کانی ژیانیان دابین بکه‌ن و هه‌موویان بگوازنه‌وه‌ بۆ باشووری کوردستان. نابێ لایه‌نه‌ جیاوازه‌کان له‌م گواستنه‌وه‌یه‌دا ئامانجی تر بپێکن. زێدی ئه‌وان رۆژهه‌ڵاتی کوردستانه‌، ئه‌وان نوێنه‌ری به‌میلۆن کوردی رۆژهه‌ڵاتین که‌ 25 ساڵه‌ له‌کۆت و به‌ندی دیکتاتۆریه‌تی تاران و به‌غدا دان. بێ گه‌ره‌نتی کردنی مافه‌ سیاسییه‌کانیان کێشه‌یه‌ک چاره‌سه‌ر نابێت. هه‌تا رژێمی ئیسلامی ئێران به‌سه‌ر گه‌لانی ئێراندا زاڵ بێت، گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاسایی یاخود زۆرملێیان جگه‌ له‌هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن هیچ ئاکامێکی به‌دواوه‌ نابێ.

بۆیه‌ په‌نابه‌ره‌ کورده‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان پێویسته‌ داوا له‌لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کان بکه‌ن تاکوو گوشار بخه‌نه‌ سه‌ر رژێمی دیکتاتۆری ئیسلامی ئێران بۆ ئه‌وه‌ی له‌دامه‌زراندنی سیسته‌مێکی دیموکراتیک و دانی مافه‌ پێشێلکراوه‌کانی گه‌لی کورد هه‌نگاو بنێن. ته‌نیا چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ سیاسی و نه‌ته‌وه‌ییه‌کان، ره‌نج و نه‌هامه‌تی 25 ساڵه‌ قه‌ره‌بوو ده‌کاته‌وه‌ نه‌ ئاواکردنی ئۆردوگایه‌کی تر له‌شوێنێکی دیکه‌. با هه‌وڵێکی وایان بۆ بدرێت تا بۆ هه‌میشه‌ سه‌قامگیر بن و چیتر ماڵ و حاڵیان به‌کۆڵیانه‌وه‌ نه‌بێت.

ــ له‌رۆژنامه‌ی "کوردستان راپۆرت"دا بڵاو کراوه‌ته‌وه‌

 سه چاوه له ویبلاگی نووسه ر

   http://www.diyalog.blogfa.com/post-121.aspx